Ograniczenie prawa do odliczenia podatku VAT od nabywania usług wynajmu i leasingu, powoduje, że najem i leasing są usługami kierowanymi wyłącznie do przedsiębiorców.

Zarówno wolniejszy rozwój gospodarczy, jak i obecny kryzys powodują, że przedsiębiorcy często szukają sposobów ograniczenia kosztów operacyjnych i fiskalnych. Często biznesowo atrakcyjny pomysł na wprowadzenie nowego produktu spotyka się z licznymi ograniczeniami podatkowymi, które powodują, że atrakcyjność pomysłu spada.

Nierówne szanse
Jak widać nadal przepisy podatkowe mają duży wpływ na biznes. Z największą liczbą ograniczeń podatkowych, dotyczących branży CFM mamy do czynienia w przepisach o podatku od towarów i usług. Na przykład, ograniczenie prawa do odliczenia podatku VAT od nabywania usług wynajmu i leasingu, powoduje, że najem i leasing są usługami kierowanymi wyłącznie do przedsiębiorców. Osobie fizycznej, która nie jest podatnikiem podatku VAT nadal bardziej opłaca się nabyć samochód na kredyt, niż skorzystać z usług firmy leasingowej.
- Przedsiębiorcy korzystający z usług leasingodawcy, tylko od samochodów ciężarowych mogą odliczać podatek VAT w całości - mówi Jarosław Oworuszko, dyrektor finansowy LeasePlan Fleet Management. - W stosunku do samochodów osobowych ustawodawca przewidział ograniczone prawo do odliczenia podatku VAT. I właśnie zmiany przepisów podatkowych powinny dotyczyć pełnego odliczenia podatku VAT od samochodów osobowych, które najczęściej są leasingowane. Taka zmiana z pewnością wpłynęłaby na wzrost zainteresowania usługami firm CFM - dodaje dyrektor Oworuszko.
- Wydawałoby się, że ograniczenia w odliczaniu podatku VAT od wynajmu i leasingu nie mają zastosowania do firmy CFM, której przedmiotem działalności jest wynajem i leasing. Nic bardziej mylnego.
- Przepisy podatkowe w tym temacie nie są jasne i rodzą ryzyka podatkowe - zauważa Artur Sulewski, dyrektor handlowy LeasePlan. - Dlatego współpraca z innymi firmami leasingowymi w zakresie wprowadzania kompleksowych usług zarządzania flotą samochodową jest znacznie utrudniona, a czasami wręcz niemożliwa. Proste i czytelne przepisy podatkowe wpłynęłyby na rozwój produktów branży CFM, pozyskanie nowych klientów a tym samym zwiększenie udziału w rynku CFM.

Ustawa o podatku dochodowym
W ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych zasady opodatkowania leasingu opisane zostały w rozdziale 4a. Ale tutaj ustawodawca nie przewidział sytuacji, kiedy w umowie leasingu następuje zmiana korzystającego (cesja). Z taką sytuacją mamy do czynienia w przypadku połączeń i przejęć przedsiębiorstw, co w obecnych czasach jest zdarzeniem dość często spotykanym.
Na gruncie prawa cywilnego zmiana korzystającego nie powoduje konieczności zawarcia nowej umowy leasingu. Wymagana jest jedynie zgoda leasingodawcy na zmianę korzystającego. Jak widać na gruncie prawa cywilnego cesja umowy nie jest skomplikowana. Problemy zaczynają się pojawiać na gruncie prawa podatkowego. Czy kontynuowana umowa leasingu dla nowego korzystającego jest nadal podatkową umową leasingu operacyjnego? Czy nowy korzystający bez dodatkowych warunków może zaliczać do kosztów uzyskania przychodów zapłacone leasingodawcy raty leasingowe? Ponieważ cesja umowy leasingu nie została uregulowana w przepisach podatkowych, to w tym temacie istnieją rozbieżne opinie.
- Zarówno dla korzystających, jak i dla leasingodawcy ta niejasność stanowi duży problem - wyjaśnia Jarosław Oworuszko. - U korzystającego mogą pojawić się koszty niepodatkowe, a u leasingodawcy istnieje ryzyko utraty klienta. Dlatego przepisy podatkowe w zakresie umowy leasingu powinny jednoznacznie regulować kwestię zmiany korzystającego.
Pomimo długiego stażu funkcjonowania umów leasingu, w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych nadal nie są doprecyzowane także przepisy dotyczące kosztów wynajmu samochodów zastępczych, ponoszone przez leasingodawcę, w celu zapewnienia pełnej mobilności klienta. Uzyskujemy zatem coraz pełniejszy obraz polskiej legislacji, która jak się okazuje mogłaby odegrać niebagatelne znaczenie w kontekście rozwoju polskich firm leasingowych.

UE w kwestii VAT
Zgodnie z grudniowym orzeczeniem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, polskie regulacje w zakresie opodatkowania pojazdów służbowych okazały się niezgodne z prawem unijnym. W zakresie prawa do odliczenia podatku VAT od nabywanego paliwa, wykorzystywanego do napędu pojazdów samochodowych, polski ustawodawca nie mógł po 01.05.2004 roku wprowadzić większych ograniczeń w odliczalności podatku VAT od paliw, niż były przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej.

- Niezgodność polskich przepisów tym zakresie oznacza, iż co do zasady nie mają one zastosowania - wyjaśnia Jarosław Oworuszko. - Wśród praktyków podatkowych istnieje opinia, że obecnie jedynym ograniczeniem prawa do odliczenia podatku VAT, przy nabyciu paliw do samochodów, jak również przy najmie, dzierżawie i leasingu samochodów, jest związek dokonanego zakupu z działalnością opodatkowaną. Oznacza to, że nie jest ważne, czy ponosimy wydatki w związku z użytkowaniem samochodu osobowego, czy ciężarowego. Zdanie Ministerstwa Finansów w tym temacie jest zupełnie odmienne. W piśmie z lutego 2009 kierowanym do Dyrektorów Izb Skarbowych i Dyrektorów Urzędów Kontroli Skarbowej Minister Finansów wyjaśnia, że prawo do odliczenia podatku VAT od zakupu paliwa, najmu, dzierżawy i leasingu przysługuje w stosunku do samochodów, które posiadają homologację na samochód ciężarowy i dopuszczalną ładowność powyżej 500 kg (w tym pojazdów z przestrzenią ładunkową oddzieloną od pasażerskiej tzw. kratką). Z tego wynika, że organy podatkowe uznają ograniczenia w odliczalności podatku VAT na zasadach obowiązujących przed wejściem Polski do Unii Europejskiej, pomimo, że tamte przepisy na dzień dzisiejszy nie obowiązują - dodaje.
Mamy więc do czynienia z sytuacją, w której same przepisy nie uległy zmianie. Zmieniła się jedynie wykładnia dokonana przez Ministerstwo Finansów. Nowa interpretacja jest oczywiście dużo korzystniejsza dla przedsiębiorców, jednak niepokój wciąż może budzić brak aktu o randze ustawy, który rozstrzygałby te kwestie w sposób ostateczny. Pozostaje nam liczyć na to, że unikniemy problemów w zakresie ewentualnych modyfikacji w interpretacji przepisów, które w obecnym kształcie mogą okazać się istotnym bodźcem rynkowym.
Jednak prawdziwą rewolucją, jeśli chodzi o rozwój leasingu w Polsce byłyby zmiany podatkowe, w zakresie pełnej odliczalności VAT od samochodów osobowych. Są to pojazdy najczęściej leasingowane, a korzyści wynikające z takiego rozwiązania z pewnością wpłynęłaby na wzrost zainteresowania usługami firm CFM.